Integrale schuldhulpverlening kan niet zonder effectieve schuldpreventie

Home » Actueel » Integrale schuldhulpverlening kan niet zonder effectieve schuldpreventie

Integrale schuldhulpverlening kan niet zonder effectieve schuldpreventie

Posted by: admin Tags: financiele planning, schulden, schuldpreventie Posted date: October 26, 2011 | No comment

In een eerder artikel had ik het over het feit dat steeds meer mensen in Nederlanders financiële problemen kennen. Meer mensen hebben moeite om hun rekeningen tijdig te betalen en leningen volgens afspraken in te lossen.

Gelukkig gaat het meestal om een tijdelijk probleem, dat met wat aanpassingen in het bestedingspatroon, gepuzzel tussen inkomsten en uitgaven of aanvulling vanuit de spaarpot opgelost kan worden. Maar toch wordt het overduidelijk dat na de kredietcrisis van 2008 en de huidige financiële crisis bij veel Nederlanders het spaarpotje leeg is en tegenslagen sneller tot grotere financiële rampspoed kunnen leiden. Wanneer mensen er zelf niet meer uit kunnen komen, kan schuldhulpverlening een uitkomst bieden. Maar het is natuurlijk voor iedereen, zowel de mensen met financiële problemen zelf als de samenleving in het algemeen, beter wanneer het zo ver niet hoeft te komen.

Schuldhulpverlening loont… maar preventie is beter

U zou kunnen zeggen dat schuldhulpverlening eigenlijk al te laat komt. Wanneer mensen in grote financiële problemen verzeild raken, vormt dit een ernstige belemmering voor hun participatie aan de samenleving. Wanneer u te weinig geld heeft, wordt het moeilijk om zelf of om uw kinderen lid te (laten) blijven van een (sport)vereniging. Bioscoopbezoeken, gezellige familie-uitjes,… het zijn de eerste zaken, hoe ‘waardevol’ ze ook zijn, waarop u bespaart. Een eigen auto wordt vervangen door een trein- of buskaartje en bellen wordt een optie ‘alleen voor in nood’.
U merkt meteen dat uw sociale leven ernstig beperkt wordt door geldproblemen. Veel mensen trekken zich dan ook terug achter hun voordeur. Onderzoek heeft verder uitgewezen dat financiële zorgen kunnen bijdragen aan uitval op het werk of op school en dat ze ook tot fysieke gezondheidsproblemen aanleiding kunnen geven. Daar zit u natuurlijk helemáál niet op te wachten. De neerwaartse spiraal draait sneller en sneller…

Ook voor de samenleving is het een kostbare zaak wanneer burgers in financiële nood zitten. Maatschappelijke opvang, maatschappelijk werker, sociale raadslieden, zorg,… de belastingbetaler maakt het mogelijk. De bezuinigingsoperatie van 18 miljard euro, die het kabinet Rutte-Verhagen zich tot doel heeft gesteld, zal echter ook in de schuldhulpverlening te voelen zijn.

Eigen boontjes doppen

Dit huidige kabinet hanteert een beleid, waarbij de eigen verantwoordelijkheid van burgers centraal staat. Dit maakt dat van u verwacht wordt dat u zelf het maximale doet om uw eigen (financiële) situatie te beheersen. Ontstaan er financiële problemen, dan zijn de consequenties ervan voor uw eigen rekening. Zo ‘sociaal’ is Nederland… Maar gelukkig is het (nog) niet zo zwart-wit: de overheid voorziet ook in een sociaal vangnet, dat de allerergste klap moet opvangen.

Omdat dergelijke ‘noodhulp’ de staat behoorlijk wat geld kost, heeft men zich gerealiseerd dat schuldpreventie een écht onderdeel van integrale schuldhulpverlening moet vormen. Wanneer de overheid investeert in bewustzijn, vaardigheden en wilskracht bij mensen om de eigen financiële situatie op orde te hebben en te houden, hoeft een onverwachte ‘noodlottige’ gebeurtenis niet altijd het begin te zijn van een dominoreeks, die eindigt in een problematische schuldsituatie.

Financieel zelfredzame burgers… een doelstelling, waar ik als Financial Life Planner graag mijn steentje aan bijdraag.

Financieel inzicht en overzicht vormen het fundament

Gezinnen kunnen zelf veel doen om toch niet (al te erg) in de financiële problemen terecht te komen.
Veel leed is al te voorkomen wanneer u het overzicht in uw inkomsten en uitgaven krijgt én behoudt. Alleen al weten wat de hoogte van uw schulden is, hoeveel geld u maandelijks ontvangt en hoeveel geld u iedere maand aan vaste lasten en levensonderhoud weer kwijt bent, maakt dat u weet hoeveel geld er iedere maand over is,… of hoeveel u eigenlijk te kort komt om uw huidige leven en levensstijl te kunnen leiden.

Dit inzicht en deze kennis vormen het fundament van uw actieplan, uw financieel plan. Waar kunt u nog op bezuinigen zonder dat het echt ‘pijn’ doet? En welke maatregelen kunt u nemen wanneer de nood écht aan de man is en u zwaardere besparingen moet doorvoeren? Maar ook: welke actie kunt u ondernemen om uw vermogen aan de inkomstenzijde op te krikken? En hoe krijgt u het voor elkaar om geld opzij te leggen en een buffer op te bouwen, zodat u onverwachte uitgaven zonder problemen kunt opvangen?

Financiële problemen? Vraag (tijdig) hulp!

Wanneer u problemen krijgt met het (tijdig) betalen van uw facturen en de betalingsachterstanden en schulden zich beginnen op te stapelen, is het een goede tip om zo snel mogelijk aan de bel te trekken. Durf het aan om raad te vragen, bijvoorbeeld aan uw accountant of om een afspraak te maken bij een maatschappelijk werker of financieel adviseur, zoals een budgetcoach, schuldhulpverlener of financieel (life) planner. Verzamel de moed om ook uw naaste familie in te lichten over uw situatie. U zult zien dat dit oplucht en dat zij u vaak heel wat ondersteuning en aanmoediging kunnen geven!

Gezinnen met financiële problemen kunnen vaak nog vrij lang camoufleren hoe erg hun situatie eigenlijk is. De meeste crediteuren weten meestal van elkaars bestaan niet af en door dan eens bij de ene partij en dan weer bij de andere wat achterstand te proberen inlopen, kan wat extra tijd ‘gekocht’ worden. Alles in de hoop dat de financiële stromen weer gaan vloeien en er aan inkomstenkant weer kansen ontstaan. Wanneer dat echter niet gebeurt, kunnen de financiële problemen zo hoog oplopen, dat de zorgvuldig opgebouwde façade ineens als een kaartenhuisje in elkaar stort. ‘Er zijn problemen… en hoe!’

Juist om dergelijke situaties te voorkomen, het Bureau Krediet Registratie (BKR) een voorstander van integrale schuldenregistratie. Dit betekent dat meer soorten (serieuze) betalingsachterstanden geregistreerd worden, zoals die van huur, energie en sociale diensten. Dit idee strookt met de invoering van een Landelijk Informatiesysteem Schulden (LIS) waar de politici al jarenlang over debatteren. De overheid en het BKR zijn overigens niet de enige voorstanders van een LIS. Ook de Nederlandse Vereniging van Banken, het NVVK, het Leger des Heils, de gemeenten, de woningcorporaties, energieleveranciers en de thuiswinkelorganisaties zien er heil in, meldt VBnet. Uit het onderzoek ‘Vroegsignaleren moet en kan’ van het bureau Social Force, dat op 14 september in de Tweede Kamer werd besproken, blijkt immers dat problematische schulden in 80 procent van de gevallen vroegtijdig waren ontdekt, als een LIS had bestaan. Vroege ontdekking zorgt er voor dat bijsturing vaak nog mogelijk is, zodat aan de neerwaartse spiraal een halt kan toegeroepen worden.

**‘Do it yourself’ schuldhulpverlening**

Maar u kunt ook zelf al de nodige stappen zetten. Zo is er de website ZelfJeSchuldenRegelen.nl, een initiatief van het NVVK en NIBUD, waar u een handig stappenplan kunt vinden om, afhankelijk van uw eigen schuldensituatie, uw schulden efficiënt zelf aan te pakken.

U kunt ook zelf aan uw financiële vaardigheden werken om uw zelfredzaamheid te vergroten. Er bestaan verschillende workshops die u kunt volgen, waarmee u op relatief korte tijd slim met geld leert omgaan. Zelf word ik regelmatig gevraagd om dergelijke budgetteringcursussen en workshops te geven. Herinner u bijvoorbeeld de workshops ‘Regel ‘t’, speciaal op maat geschreven voor vrouwen in/na hun scheiding of de workshop ‘financiële planning’ voor langdurig werklozen. Ook een tip is de e-learning ‘Slim met Geld’ die u via Libelle Academy kunt volgen.

Zoals eerder aangegeven, is het een must dat u goed het inzicht in uw eigen financiële situatie verwerft en dat u het overzicht vervolgens ook behoudt. Veel mensen vinden het ordenen van hun financiële administratie een saaie klus, maar u kunt het zich ook makkelijk(er) maken. Met digitale huishoudboekjes, bijvoorbeeld, die al heel wat werk ‘voor u’ doen. Zo kunnen uitgaven automatisch in categorieën worden ingedeeld en bankacties snel en veilig geïmporteerd worden. Om orde in uw financiële administratie en belangrijke contracten te scheppen, zijn de NIBUD Tabladen ‘Waar blijft het geld? Bewaren’ een goede tip. De ‘Checklist Geldzaken op Orde’ van Wijzer in Geldzaken helpt u om uw financiële huishouding verder op een rijtje te zetten.